Fıtık tipleri ve yama seçimi
Fıtık, dokunun onu içermesi gereken duvardaki bir defektten dışarı doğru çıkmasıdır. Tip, o defektin nerede olduğunu adlandırır — ama hangi yama özelliklerinin gerçekten önemli olduğunu belirleyen, cerrahi yaklaşım ve her şeyden önce yamanın yerleşeceği anatomik düzlemdir.
Neden önemli
Bir fıtığı adlandırmak nerede olduğunu söyler, neyle onarılacağını değil. Yamaya ilişkin gereksinimi en keskin değiştiren özellik fıtığın adı hiç değildir: yamanın viseral organlarla temas edip etmeyeceğidir. Yalnızca bu soru konstrüksiyonları diğer her sorudan daha net ayırır.
Fıtık nedir
Bir fıtığın adlandırmaya değer üç parçası vardır: duvardaki açıklık olan defekt; dışarı çıkan dokunun önünde itilen örtü olan kese; ve dışarı çıkmış olan içerik. Onarım defekti ele alır. Kese ve içerik yol üzerinde halledilir.
Fıtıklar geleneksel olarak defektin anatomik yerine göre adlandırılır; sözcük dağarcığının karın duvarında bir gezintiye benzemesinin nedeni budur.
Yaygın tipler
İnguinal fıtıklar kasıkta, inguinal kanaldan olur ve açık ara en sıktır. Femoral fıtıklar inguinal ligamanın hemen altında femoral kanaldan görülür; daha az sıktır ama anatomik olarak ayrıdır.
Umbilikal fıtıklar göbekte ya da hemen çevresinde, karın duvarının doğal bir zayıf noktasında olur. Epigastrik fıtıklar orta hatta bunun üzerinde olur.
Ventral fıtıkların bir alt kümesi olan insizyonel fıtıklar önceki bir cerrahi kesi yerinde olur — duvar açılmış ve kapatılmıştır, kapama açılmıştır. Büyük ve düzensiz olabilirler; yama seçiminin en çok tartışıldığı grup tam da bu yüzden budur.
Hiatal fıtıklar başka bir sorundur: defekt diyaframda, özofageal hiatustadır ve hem onarım hem de yama kullanılıp kullanılmayacağı karın duvarı fıtıklarından ayrı değerlendirilir.
Düzlem addan daha önemlidir
Yamanın karın duvarında nerede durduğu diğer her şeyi belirleyen karardır. Onlay’de yama fasyanın üzerinde yatar; sublay’de — retromusküler ya da preperitoneal — kasın arkasında ama hâlâ peritonun dışındadır; intraperitoneal yerleşimde ise karın boşluğunun içindedir.
Yalnız sonuncusu yamayı bağırsakla temas ettirir ve kompozit ya da bariyerli konstrüksiyon tam bu durum için vardır: bir yüz doku içe büyümesi için, diğeri viseral organlara bakan düz bir bariyer. Düz polipropilen yama bu konum için tasarlanmamıştır. Yama konstrüksiyonu bu katmanlı yapıların nasıl kurulduğunu ele alır.
Açık mı laparoskopik mi, yamanın yapması gerekeni değiştirir
Açık onarımda yama elle düz yerleştirilebilir, kesilebilir ve iki taraftan tespit edilebilir. Laparoskopide aynı yamanın sarılması, bir porttan geçirilmesi, boşlukta açılması, iki yüzü de tutulamadan konumlandırılması ve yalnız tek taraftan tespit edilmesi gerekir.
Bu, kullanım özelliklerini — nasıl açıldığı, kıvrımın izini taşıyıp taşımadığı, nasıl yayıldığı — kolaylık değil işlevsel gereksinim hâline getirir ve belirli bir fiksasyon yöntemiyle uyumu seçimin parçası yapar. Yama fiksasyonu tackerları, sütürleri ve yapıştırıcıları ele alır.
Gözenek boyutu ve ağırlık nereye girer
Gözenek boyutu ve alansal yoğunluk en çok alıntılanan ve en çok basitleştirilen özelliklerdir. Daha hafif kendiliğinden daha iyi değildir: malzemeyi azaltmak sertliği azaltır ve dayanımı düşürebilir; örgüden gelen gözenek geometrisi de dokunun yamayla nasıl bütünleştiğini etkiler.
Bunlar bir sıralama değil, onarıma göre eşleştirilecek dengelerdir. Yama gözenek boyutu ve ağırlığı bu iki özelliğin gerçekte neyi tanımladığını ortaya koyar.
Örtüşme ve boyut
Yama, defektin kenarlarını yalnızca örtmek yerine bunların iyice ötesine uzanmalıdır; böylece onarım üzerindeki kuvvetler deliğin kenarında yoğunlaşmak yerine çevre duvar tarafından taşınır. Belirli bir tekniğin ne kadar örtüşme gerektirdiği, tekniğe ve cihazın kullanım talimatlarına tabi cerrahi bir karardır.
Her fıtık yamayla onarılmaz
Küçük defektler bazen yalnız sütürle kapatılır ve kalıcı bir sentetiği implante etme muhakemesinin tümüyle değiştiği durumlar vardır — en açığı kontamine ya da enfekte bir alandır. Yama kullanılıp kullanılmayacağı, hangisinin ve nereye konacağı cerrahın klinik kararlarıdır.
Temel terimler
- Defekt
- Dokunun dışarı çıktığı karın duvarındaki açıklık. Onarımın ele aldığı şey budur.
- Kese
- Fıtık içeriğinin önünde itilen örtü katmanı.
- Ventral fıtık
- Ön karın duvarı fıtığı. İnsizyonel fıtıklar, önceki bir kesi yerinde olan alt kümedir.
- Onlay
- Fasyanın üzerine, kas katmanına göre yüzeyel yerleştirilen yama.
- Sublay
- Kasın arkasına — retromusküler ya da preperitoneal — ama peritonun dışına yerleştirilen yama.
- İntraperitoneal (IPOM)
- Periton boşluğu içine, viseral organlarla temas edebileceği yere yerleştirilen yama. Bariyerli konstrüksiyon gerektiren konum.
- Örtüşme
- Yamanın defektin kenarlarını aştığı pay.
- Nüks
- Onarımdan sonra fıtığın aynı yerde yeniden ortaya çıkması.
Teknik özellikler
- İnguinal
- Kasık, inguinal kanaldan — en sık tip
- Femoral
- İnguinal ligamanın altında, femoral kanaldan
- Umbilikal
- Göbekte ya da hemen çevresinde
- Epigastrik
- Karın duvarının orta hattı, göbeğin üzerinde
- İnsizyonel / ventral
- Önceki bir cerrahi kesi yerinde
- Hiatal
- Diyaframın özofageal hiatusu; ayrı değerlendirilir
- Yama seçiminde belirleyici değişken
- Yamanın yerleşeceği anatomik düzlem
- Belirleyici soru
- Yama viseral organlarla temas edecek mi?
Karşılaştırma
| Yerleşim | Viseral temas var mı? | Neyin belirleyici olduğu |
|---|---|---|
| Onlay — fasya üzerinde | Hayır | Fiksasyon ve kullanım |
| Sublay — retromusküler ya da preperitoneal | Hayır | Uyum, gözenek boyutu ve ağırlık |
| İntraperitoneal (IPOM) | Evet | Viseral yüzü olan kompozit ya da bariyerli konstrüksiyon |
Klinisyenlerin seçim sırasında değerlendirdikleri
Düzlem
Yamanın bağırsağa değip değmeyeceği, düz konstrüksiyonu kompozitten ayıran sorudur. Fıtığın adından daha ağır basar.
Yaklaşım
Laparoskopik onarım açılmayı ve düz yayılmayı işlevsel gereksinime dönüştürür ve kullanılabilir fiksasyon yöntemlerini sınırlar.
Cerrahi alan
Kontaminasyon, kalıcı sentetik malzeme implante etme muhakemesini tümüyle değiştirir.
Fiksasyon
Yama ve nasıl tutulacağı birlikte seçilir; her yöntem her konstrüksiyona ya da her konuma uymaz.
Kullanım talimatları esastır
Endikasyonlar, yerleştirme, kontrendikasyonlar ve konuma ilişkin kısıtlar her cihazın kullanım talimatlarında yer alır; kontrollü belge odur.
Sıkça sorulan sorular
En sık görülen fıtık tipi hangisidir?
Kasıkta inguinal kanaldan olan inguinal fıtıklar açık ara en sık görülen tiptir.
Her fıtık yama gerektirir mi?
Hayır. Küçük defektler bazen yalnız sütürle kapatılır ve kalıcı sentetik yama implante etmenin çok farklı değerlendirildiği durumlar vardır — örneğin kontamine bir alan. Yama kullanılıp kullanılmayacağı cerrahın klinik kararıdır.
Laparoskopik onarımda hangi yama kullanılır?
Bu, yaklaşımın kendisinden çok yamanın yerleşeceği düzleme bağlıdır. Yama periton boşluğunda viseral organlarla temas edecekse, o konum kompozit ya da bariyerli bir konstrüksiyon gerektirir. Laparoskopi ayrıca yamanın nasıl açıldığına ve düz yattığına ağırlık verir.
Bağırsağa değecekse neden kompozit yama kullanılır?
Çünkü iki yüzün işleri farklıdır. Biri karın duvarıyla bütünleşmek içindir; viseral yüz ise düz bir bariyer katmanıdır. Düz polipropilen yama bu konum için kurgulanmamıştır.
Yamanın ağırlığı önemli mi?
Bu bir sıralamadan çok bir dengedir. Malzemeyi azaltmak sertliği azaltır ve dayanımı düşürebilir; örgüyle gelen gözenek geometrisi doku bütünleşmesini etkiler. Daha hafif kendiliğinden daha iyi değildir; onarıma göre eşleştirilir.
Yama ile onarımdan sonra fıtık tekrarlayabilir mi?
Nüks her fıtık onarımından sonra olasıdır. Çok etkenlidir — defektin boyutu ve yeri, teknik, yamanın yerleşimi ve fiksasyonu ile hastaya ait etkenler katkıda bulunur — yerleşim ve örtüşmeye ilişkin cerrahi kararların bunca dikkat görmesinin nedeni budur.
Kullanım talimatları
Bu makale fıtık tiplerini ve bir yamanın özelliklerinin bir onarıma göre nasıl eşleştirildiğini anlatır. Herhangi bir cihaza ait endikasyon, kontrendikasyon, yerleşim kısıtı ya da teknik vermez. Bunlar ürünle birlikte verilen kullanım talimatlarında yer alır; kontrollü belge ve tek doğru kaynak odur.
Tıbbi ve düzenleyici bildirim
Bu makale, bir ürün sınıfının nasıl çalıştığına dair sağlık profesyonellerine yönelik genel başvuru bilgisidir. Herhangi bir ürünle birlikte verilen kullanım talimatlarının yerini tutmaz, klinik yönlendirme değildir ve belirli bir ürünün belirli bir pazardaki düzenleyici durumunu tanımlamaz. Bulunabilirlik, endikasyonlar ve sınıflandırma ülkeden ülkeye değişir. Bir hastaya ilişkin klinik kararlar tedaviyi yürüten hekime aittir.
